Introductie → Index SWV → Ambulante begeleiding → Jaarverslag AB 2007-2008   

Dowload als PDF

Inhoudsopgave

Voorwoord

Tijdens het opzetten van het raamwerk voor dit jaarverslag werden in Beijing de Olympische spelen gehouden. Net als van de sporters wordt er van onze leerlingen ook een prestatie verwacht. Zij zijn de spelers in het onderwijsveld en net als achter iedere sporter staat er om iedere leerling een heel team van begeleiders, verzorgers en coaches. Van ouders tot en met de directeur van hun onderwijsinstelling, van zorgcoördinator tot conciërge. Maar de prestatie zelf zal door de leerling geleverd moeten worden. Dit vraagt inzet en doorzetten om het gewenste resultaat te behalen. Soms valt de prestatie mee, dan beloont alle inzet en moeite zich in het behaalde resultaat, soms valt zo’n prestatie tegen en heeft de leerling meer nog dan daarvoor begeleiding en steun nodig.

Ook dit jaar werden er leerlingen vanuit het OPDC en in het VO gesteund en begeleid. Die begeleiding vanuit het OPDC was dit jaar voor het eerst teamwerk. Het resultaat van dit teamwerk vindt u in dit jaarverslag. En net als medailles worden opgedragen aan het team van begeleiders, willen wij alle betrokkenen bedanken voor hun medewerking en de ruimte die ons geboden werd ons werk te doen in het belang van de leerling.

“Merci”

Alkmaar, september 2008

Leny Bolweg
Rolf Jacobi

Inleiding

Onderwijs: iedere dag anders. Deze slogan is met een kleine variatie ook van toepassing op ambulante begeleiding: ieder jaar anders. Want hoewel een aantal gesignaleerde trends, vermeld in het vorig jaarverslag, ook voor deze lichting schoolverlaters geldt, is er daaromheen voldoende beweging om er voor te zorgen dat er nauwelijks routine kan ontstaan. Contacten die het jaar hiervoor minder nodig waren moesten dit jaar worden geïntensiveerd. Verwachtingen vielen soms mee, soms tegen, maar steeds was er een bijsturing van de activiteiten nodig. De aangekondigde samenwerking met een collega AB-er was dit jaar ook een nieuw aspect aan het werk, evenals de daaraan gekoppelde verdeling van werkterrein.: Leny Bolweg voor scholen en leerlingen buiten Alkmaar, Rolf Jacobi voor de Alkmaarse leerlingen. Deze verdeling heeft goed gewerkt. Ook dit begeleidingsjaar 2008/2009 starten wij met deze verdeling. De in dit verslag genoemde resultaten en cijfers zijn dan ook het totaalbeeld van de gezamenlijke inspanning van de beide ambulant begeleiders. Het groeiende aandeel van Rec 4 begeleiders in de zorg aan geschakelde OPDC leerlingen is iets waar alle betrokkenen aan hebben moeten wennen. Er is nu een heel duidelijke afbakening afgesproken tussen het werkterrein van de AB-ers vanuit het Rec - voor de leerlingen met een rugzak - en de overige ambulant begeleide leerlingen.

Schoolverlaters 2006/2007

Eind schooljaar 2006/2007 verlieten 90 leerlingen het OPDC.
Deze groep was als volgt samengesteld:

8 eerstejaars leerlingen (uitstroom 2 VMBO 7 maal, uitstroom 1 VMBO 1 maal)
82 tweedejaars leerlingen (uitstroom 3 VMBO 67 maal, uitstroom overig 15 maal)

Al snel na het begin van het schooljaar kwamen de eerste berichten over een aantal leerlingen. Dit betrof, zoals al vaker vermeld, het deviante gedrag van leerlingen, waar de school geen adequaat antwoord op wist te geven. Vaak was het opvallende gedrag terug te voeren tot onzekerheid, teleurstelling of onbekendheid. (soms ook bij de docenten over de problematiek van de betreffende leerling).
De eerste signalering naar aanleiding van tegenvallende resultaten was toch pas weer na de eerste uitgave van de rapporten. Dit ondanks het feit dat op alle scholen bij de afdelingsleiders en zorgcoördinatoren de namen van de OPDC-leerlingen bekend waren. Omdat dit een steeds terugkerend punt is zullen wij, net als dit jaar overigens, ook als ambulant begeleider vaker het initiatief nemen als het gaat om het inwinnen van informatie over het resultaat van deze kwetsbare OPDC-leerlingen. Vooral bij de leerlingen die ook op het OPDC met de nodige hulp en begeleiding het jaar positief hebben afgesloten.
Ook met ouders is nog eens nadrukkelijk de afspraak gemaakt dat ook zij snel zullen signaleren als zij denken dat er hulp nodig is.

Voor deze groep schoolverlaters geldt dat er met 36 leerlingen al vroeg in het schooljaar contact is geweest:
12 keer werd de hulp ingeroepen door de school
4 keer werd hulp gevraagd door de leerling zelf
5 keer deden de ouders een beroep op de ambulant begeleider
en 15 keer werd het initiatief tot hulp door de AB-er ingezet

Bij de leerlingen die snel, soms negatief, opvielen is voor 4 leerlingen al in de eerste weken van het nieuwe schooljaar, vaak in overleg met begeleidende instanties, intensief gezocht naar een alternatief. Voor alle 4 leerlingen is dat gelukt en is dit schooljaar verder positief verlopen. Wel op een andere plek dan wij als OPDC geadviseerd, gehoopt hadden.
Daarmee waren niet alle problemen aan het begin van het jaar opgelost; echter voor de 7 andere leerlingen kon binnen de school een, soms voorlopige, oplossing worden geboden.
Nieuw was dit jaar dat twee leerlingen, vanuit het eerste jaar geschakeld naar de onderbouw van het VO, het toch niet hebben gered en gedurende de tweede helft van het schooljaar weer teruggekomen zijn op het OPDC om daar verder te werken aan een haalbare overstap naar het VO. Dit ondanks alle inspanningen die de school, de leerling en de AB-er soms leverden. Beide leerlingen hebben aan het eind van het schooljaar wel weer het OPDC verlaten. Eén op een positieve manier, door alsnog de overstap te maken naar 3 VMBO. De ander gaat proberen om via “op de rails” weer positief aan zijn toekomst te werken.
In de loop van het schooljaar kwam er nog een aantal malen een vraag om hulp van andere OPDC-leerlingen. Dit betrof 6 leerlingen die soms even hulp nodig hadden bij plannen, proefwerken leren, of het inhalen van een achterstand bij grotere opdrachten.(boekverslagen, werkstukken).

Bij deze begeleide leerlingen was de begeleiding

20 keer intensief
en 16 keer incidenteel
de laatst genoemde groep 6 keer incidenteel

Van de 75 leerlingen die naar het VMBO gingen hebben er 11 de overgang naar de volgende klas binnen het VMBO niet kunnen realiseren.(14,6 %)
De oorzaak van mislukken was vrij divers. Voor twee leerlingen moest al heel snel na het begin van het schooljaar, in samenwerking met de begeleider vanuit het Rec, een plek gezocht worden binnen het speciaal onderwijs. De hulpvraag die deze leerlingen stelden ging ver uit boven de begeleidingscapaciteit van de betrokken VMBO-school. Bij een van deze twee leerlingen was een foutieve beroepskeus de oorzaak van demotivatie, het begin van de mislukking. Een aantal leerlingen is “gewoon” niet bevorderd en doet de derde klas nog eens over. Een enkeling was na het derde jaar zo gedemotiveerd in en over de beroepsrichting die was gekozen, dat er voor een vervolgtraject via het Horizon College (AKA) is gekozen.
In de loop van het schooljaar werd er ook een beroep gedaan op extra begeleiding vanuit het OPDC. Dit gebeurde vooral als de resultaten op de verschillende rapporten tegenvielen. Vaak waren het de ouders en de leerlingen zelf die hierin het initiatief namen. Deze vraag om hulp kwam dan niet alleen van de leerlingen die voor het eerste jaar functioneerden binnen het VO, maar ook de leerlingen die vaak al hadden geprofiteerd van de begeleiding in het eerste jaar deden, in tijden van spanning, vernieuwd een beroep op hulp. (zie tabel blz. 8 )
De condities waaronder vooral kwetsbare leerlingen tot presteren komen wordt in verschillende onderzoeken en publicaties vermeld. Steeds komen begrippen als structuur, duidelijkheid, veiligheid en voorspelbaarheid in deze rapporten terug. Het voortgezet onderwijs heeft hierop ingespeeld door te werken met kernteams en in de bovenbouw geeft de vakdocent al voor ruim de helft van de tijd les aan de leerling. Er is daarnaast echter al geruime tijd een ontwikkeling gaande die de leerling veel ruimte geeft en waarin de rol van de docent is veranderd in de richting van begeleider van het leerproces. Voor heel veel leerlingen een prima ontwikkeling, maar voor de groep leerlingen die in dit verslag wat nader wordt bekeken vaak een manier van werken die net een brug te ver is.

Voorzorg schoolverlaters 2006/2007

Bij het traject schoolverlaten zijn een aantal aspecten van de leerlingen van belang. Er is de beroepswens die een leerling heeft, er zijn de leerresultaten en er is de persoonlijkheid van de leerling. Deze aspecten wegen mee in het advies dat de leerling vanuit het OPDC meekrijgt. Bij de vergaderingen waarin deze beslissingen vielen was een ambulant begeleider aanwezig als er onzekerheid of onduidelijkheid was. Een enkele keer werd besloten de LWOO beschikking om te zetten, via de PCL smal, in een PrO. beschikking. Motivering hierbij was steeds dat de leerling niet in staat werd geacht binnen het VMBO een diploma te halen.
Voor de keuze van een sector en binnen die sector voor een beroepsrichting wordt op het OPDC een serie OSB-lessen gegeven. De begeleiding van vier groepen van 12 leerlingen die bouw- en brood/banketlessen volgden op OSG W. Blaeu behoort tot een determinatie mogelijkheid, evenals de lessen aan twee groepen van 12 leerlingen die worden gegeven binnen het AOC. Hoe reageren de leerlingen op de andere situatie waar ze in terecht komen? Zijn ze door de vakdocenten van het VMBO te sturen, begeleidbaar? Nog steeds zou het meedraaien met de PSO-lessen zoals die aan de onderbouwleerlingen van het VMBO worden gegeven de meest praktische manier zijn om ook de OPDC-leerlingen een keus voor de bovenbouw te laten maken.

Na de positieve ervaring van vorig schooljaar, waarin een grote groep leerlingen een beroepentest heeft gedaan op het PCC, kunnen onze leerlingen met ingang van het nieuwe schooljaar deze test op het OPDC doen. De uitslag hiervan zal meewegen in het eindadvies. Naast de beroepswens van de leerling onderzoekt deze test ook de geschiktheid voor een bepaalde beroepsrichting waardoor het advies beter onderbouwd is. Voor de schoolverlaters van dit jaar moest er in een enkel geval na het adviesgesprek alsnog een beroepsinteresse test gedaan worden.

Zoals gemeld werd bij 3 leerlingen een versnelde overstap naar een reguliere VMBO-school voorbereid en verder begeleid. Bij deze drie leerlingen werd de proefperiode, variërend van enkele maanden tot enkele weken, positief afgesloten en kon de leerling worden bevorderd naar het volgende schooljaar.
Waar er vorig jaar nog heel veel hulp nodig was bij de begeleiding van de keuze omdat ouders hun verantwoordelijkheid onvoldoende invulden was dat dit jaar veel minder noodzakelijk. Ouders hebben waarschijnlijk veel meer geluisterd naar het advies om de open dagen te bezoeken en zich samen met hun zoon/dochter te oriënteren op de mogelijkheden. Nu al weten we dat dit niet altijd even succesvol is geweest, maar dat komt terug in het volgend jaarverslag. Bij maar vier leerlingen was het noodzakelijk te helpen bij de keus door bijvoorbeeld een rondje langs de verschillende beroepsmogelijkheden in het VO te maken.

Schoolverlaters / uitstroom 2007/2008 in cijfers

Overige begeleiding

Leerlingen met een OPDC verleden

Stage.

De mogelijkheid om via stage een stukje opleiding te verzorgen heeft dit jaar in ieder geval voor een leerling als gevolg gehad dat hij vervroegd (eind april) kon uitstromen naar het MBO en zijn opleiding kon vervolgen met behoud van zijn stageplek. Hiervoor moest deze stageplek wel worden omgezet in een werkplek en voor een aantal maanden vrijstelling van volledige leerplicht worden aangevraagd. Ook bij deze processen was de ambulant begeleider nauw betrokken. Hoewel het hier een Rec leerling betrof heeft het initiatief voor dit hele traject, ook de koppeling naar de Rec begeleiding in het MBO, bij de ambulante begeleiding van het OPDC gelegen. Dit had vooral te maken met het tijdstip van indicering, halverwege het schooljaar en de snel daarop volgende uitstroom. De andere leerling was via stage op zoek naar een mogelijkheid om de beroepsrichting op het VMBO te verlaten en aan een andere opleiding te beginnen.

Oud-leerlingen.

Ook dit jaar waren het weer de leerlingen die vanuit de positieve eraring uit het verleden in hun tweede jaar van het VMBO, en soms nog in het MBO, met een vraag om begeleiding kwamen. Soms had het te maken met motivatie en doorzetten, soms was het het structureren van het vele werk wat voor een diploma of certificaat nog gerealiseerd moest worden. Zo heeft het extra steuntje in de rug bij 7 eindexamen kandidaten er mede voor gezorgd dat het diploma werd gehaald

Thuiszitters.

Ook aan de thuiszitters is dit jaar weer de nodige aandacht besteed. Omdat een leerling van het OPDC verwijderd was en thuis zat te wachten op een volgende plek werd door deze aandacht getracht het schoolwerk “normaal” door te laten gaan. De inspanning die zo vanuit het OPDC werd geleverd vond veel waardering bij de betreffende ouders en maakte dat de soms lastige aanvraag- en aanmeldingsprocedure snel kon worden afgehandeld.

In een aantal gevallen kwam de vraag om begeleiding thuis vanuit het SWV en diende het thuis werken als een mogelijke opstap naar een vervolg binnen het reguliere onderwijs. Niet alle interventies die zo gepleegd zijn hebben even veel succes gehad

Leerlingen zonder een OPDC verleden

Zij-instromers

Ook dit jaar waren er leerlingen die tussentijds uit het VO over moesten stappen naar het OPDC. In alle gevallen was de ambulant begeleider daarbij betrokken. Het gaat dan vooral om de administratieve afhandeling. De ambulant begeleider zorgt ervoor dat de benodigde papieren op het VO bij de juiste persoon komen en houdt ook in de gaten of de volledig ingevulde formulieren, ook van ouders, weer terugkomen op het VO, zodat deze papieren dan weer meegenomen kunnen worden naar het OPDC. Bij één leerling is er intensief contact geweest met ouders en de leerling zelf om de weerstand tegen de overplaatsing te overwinnen. Na een aantal gesprekken is deze leerling inderdaad succesvol overgeplaatst naar het OPDC en vervolgt daar voorlopig zijn opleiding.

Het geven van wat extra steun aan reguliere VO leerlingen begint zo’n beetje tot het standaard pakket van de ambulant begeleider te behoren. Ook dit jaar werd er in de tweede helft van het schooljaar gevraagd of er wat leerlingen extra geholpen konden worden. Een aantal als extra training voor het examen en er was een aantal die wat structurele hulp nodig hadden in de onderbouw. Door roosterproblemen is de examentraining niet helemaal goed ingevuld. De onderbouw leerlingen zijn allemaal met een voldoende voor wiskunde door naar de volgende klas.

Resultaten Begeleiding 2007/2008:

Het jaar in cijfers:

Totaal van het aantal contacten: 86

Resultaten

Uitstroom 2006/2007 90 leerlingen
                               75 naar VMBO
                               waarvan bevorderd 63 ==> 84%

Uitstroom 2003/2004 91 leerlingen
                               waarvan geslaagd 68+==> 82%
(Van deze 92 leerlingen stroomden er 83 uit naar het VMBO en konden dus examen doen)

Overige relevante uitstroomgegevens

In deze uitstroomgegevens vallen een aantal aspecten op.
- De uitstroom naar het ROC is redelijk constant.
- In de loop van de jaren vindt er een verschuiving plaats in de uitstroom. Zo is de uitstroom naar de onderbouw van het VMBO bijna verdwenen. De uitstroom naar klas 1 is al eerder gestopt. Reden hiervoor is de termijn van 5 jaar die een leerling over het VMBO mag doen. OPDC jaren tellen als VMBO jaren.

De verwijzing van de leerlingen van het OPDC naar de bovenbouw van het VMBO heeft twee voordelen.
- Leerlingen ontlopen zo de hectiek van de basisvorming.
- Ze komen direct met de beroepsrichting in aanraking waar ze voor gekozen hebben, Hier gaat een motiverende werking van uit. Dit sluit ook meer aan bij het profiel van veel van on- ze leerlingen die meer praktisch dan theoretisch zijn ingesteld.

Aan het eind van het VMBO

*) Hiermee worden die leerlingen bedoeld die uitstromen naar en vorm van onderwijs waar geen VMBO diploma behaald kan worden . ( Bijvoorbeeld: Praktijk Onderwijs, ROC, internaatplaatsing of plaatsing op een Rec school)

Tenslotte

In veel handelingsplannen van de door het OPDC verwezen leerlingen staat steeds de behoefte aan structuur, overzichtelijkheid en veiligheid. Binnen zo’n omgeving hebben deze leerlingen de meest optimale kans op succes. De ontwikkelingen die er in het onderwijs gaande zijn bevorderen deze genoemde aspecten vaak niet. De concentratie van het beroepsonderwijs op twee grotere locaties, het competentie gericht leren en de verantwoordelijkheid van de leerling voor zijn/haar eigen ontwikkeltraject zijn misschien wel heel grote stappen voor onze leerlingen. Het blijft dus noodzakelijk kwetsbare leerlingen goed te blijven volgen en problemen of zorgen direct aan te pakken voor er huizenhoge obstakels zijn opgeworpen. De toegankelijkheid en de bereikbaarheid van de ambulant begeleiders is een positieve factor. In het VMBO werkt de versnippering negatief. Parttime banen hebben soms als gevolg dat hetzelfde vak door een aantal docenten aan één klas wordt gegeven omdat het roostertechnisch niet anders kan.

De oorzaak van het aantal afgenomen contacten is tweeledig. De ouders van deze groep leerlingen waren meer betrokken bij het keuzeproces voor de volgende school en samen met het beroepskeuzeprogramma op het OPDC heeft dat voor een vermindering van het aantal vragen over die uitstroom gezorgd.
Ook het aantal Rec leerlingen dat uitstroomt naar het reguliere onderwijs neemt toe en deze leerlingen vallen dus onder de verantwoording van de ambulant begeleiders vanuit de verschillende clusters.

Opvallend in dit jaarverslag is de plotseling sterke daling van het aantal leerlingen dat na een jaar OPDC de school verlaat. Er bestond al een aantal jaren een licht dalende tendens, maar dit jaar is het aantal wel opvallend minder. De oorzaak hiervan moet nog nader onderzocht worden.

Ook de verwijzingsprocedure moet weer eens tegen het licht worden gehouden. Dit jaar waren er weer een aantal leerlingen die al na een hele korte periode aangaven dat ze vonden in de verkeerde beroepsrichting terecht te zijn gekomen.

Bij leerlingen van 16 jaar en ouder die nog onderwijs volgen binnen het VMBO lokt het ROC met de mogelijkheid van leren en werken. Vooral als de voortgang stagneert en de frustratie toeneemt ontlopen leerlingen de moeilijkheden en gaan, vaak met toestemming van ouders en VMBO richting ROC.